logo BIP UG Tworóg
Wybierz język: PL DE CZ EN
A A A

Gminy Partnerskie

Integracja między gminami partnerskimi
Czytaj więcej na temat gminy Beňov Czytaj więcej na temat gminy Kumhausen
Herb gminy Beňov
Zobacz galerię gminy Beňov

Tworóg - Beňov


W dniu 30.09.2007r. upłynęło równe 10 lat jak gminy Tworóg i Beňov na Morawach w rejonie Hanácká nawiązały stosunki partnerskie. Obie posiadają wiele wspólnych cech obyczajowych. Mowa czeska jest bardzo zbieżna ze śląską gwarą, jaką posługują się w większości tworożanie, czyli jest komunikatywna. Np. śląskie słowo stróm (drzewo) - to po czesku strom, galoty (spodnie)-kalhoty, koło (rower)-kolo, cera (córka)-dcera, farorz (proboszcz) farář, szporować (oszczędzać) spořit, gańba (wstyd)-hanba, pióła (tartak)-pila, deka (koc)-deka, gón (polowanie)-hon itp.

W gminach Tworóg i Beňov stawia się w maju drzewka majowe, podczas wspólnego biesiadowania pije się piwo w innych częściach kraju co innego. W dniu wspomnienia patrona miejscowego kościoła odprawia się odpust. Tak się złożyło, że mamy wspólnego patrona w naszych kościołach, mianowicie: w Brynku jest kaplica poświęcona św. Franciszkowi z Asyżu. W Beňov’ie jest kościół p.w. sv. Františka z Assisi, obie świątynie są obiektami filialnymi. Kaplica w Brynku została wybudowana wraz z pałacem, jaki postawili w 1906r. Donnersmarckowie. Zamysł budowy beňov'skiego kościoła zrodził się w połowie XIX w. Kamień węgielny został wmurowany 19.06.1854r przez starostę (odpowiednik wójta) Jana Uherka. W tym samym roku został zawieszony dzwon na konstrukcji drewnianej. W dniu 21.08.1857 zakupiono drugi dzwon za 100 zlatých. Kościół został poświęcony św. Franciszkowi 04.10.1857 r. przez wielebnego pána Kotončka. Cały koszt budowy obiektu sakralnego wyniósł 7,069 zlatých a 94 krejcarů. Ciekawa jest też historia ołtarza, jaki znajduje się do dziś w kościele. Ołtarz został zamówiony we Włoszech, przez jedną z Częstochowskich parafii. Wykonano go z białego marmuru i transportowano koleją do miejsca przeznaczenia, jednak na skutek pomyłki ze strony miejscowych kolejarzy zawędrował do Beňov’a. Miejscowy proboszcz chciał go zwrócić, ale częstochowianie stwierdzili, że jeżeli im się podoba wygląd i wykonanie to mają go zapłacić i mogą go sobie zatrzymać, a oni zamówią sobie inny. W ten sposób częstochowski ołtarz znalazł się w Beňov’ie.

Z okazji 150-lecia istnienia kościoła; odpustu, który przypada według kalendarza liturgicznego na 04 października, 10-lecia nawiązania stosunków partnerskich, zaproszono delegacje z gminy Tworóg. Z inicjatywy wójta Gminy Tworóg Eugeniusza Gwoździa obie strony postanowiły nareszcie podpisać „Umowę o Współpracy Partnerskiej pomiędzy Gminami Tworóg i Beňov”. Wcześniej, bo 28.08.2004r. został już podpisany przez ówczesnego wójta „Akt intencyjny nawiązania kontaktów partnerskich pomiędzy Gminą Beňov w Republice Czeskiej a Gminą Tworóg w Rzeczypospolitej Polskiej”.

Dobrze rozwija się współpraca integracyjna na płaszczyźnie klubów sportowych i straży pożarnych. Do Beňov’a pojechała 23 osobowa delegacja strażaków z Boruszowic na czele z Prezesem Zarządu Gminnego OSP w Tworogu Andrzejem Eclerem. Dnia 29.09.2007r. odbyły się międzygminne zawody strażackie, pierwsze miejsce i puchar zdobyli druhowie Boruszowic-Hanuska.

Delegacja w imieniu Urzędu Gminy Tworóg była reprezentowana przez, przewodniczącą Rady Gminy Tworóg Marię Łukoszek, zastępcę wójta Teodora Dramskiego, skarbnika Renatę Krain i piszącego tę relację Fryderyka Zgodzaj. Powiat tarnogórski reprezentował starosta Józef Korpak. Czeskimi gospodarzami i organizatorami byli: starosta Ivo Pitner, mistostarosta Hana Bělařova i účetni Ivana Pospišilova. Zaproszono także Mon Signorie Jana Graubnera arcybiskupa metropolitę Moraw, na odprawianie jubileuszowej mszy świętej wyszedł z Urzędu Gminy, która znajduje się opodal. Oprócz tworożan udział w nabożeństwie wzięło ok.200 parafian. Osoby, które nie pomieściły się w małym kościółku, miały możliwość oglądania przebieg uroczystości na telebimie ustawionym przed drzwiami wejściowymi.

Pogoda była przewspaniała, chyba za wstawiennictwem św. Franciszka. W kościele stał poczet sztandarowy strażaków z Boruszowic-Hanuska i beňov’ski poczet z gminnym sztandarem, na którym jest wyhaftowany herb. Skład pocztu sztandarowego był ubrany we wspaniałe miejscowe stroje ludowe. Herb Beňov’a jest trójdzielny. U góry część flagi szwedzkiej, ponieważ Szwedzi podczas najazdu zapoczątkowali na tych terenach osadnictwo. Po lewej stronie łeb byka, ponieważ pierwszym mieszkańcem był hodowca bydła. Po prawej, dłoń ze stygmatem św. Franciszka, patrona miejscowego kościoła. Ks. abp podczas homilii skierował kilka zdań w języku polskim do zaproszonych gości. Proboszczem w tamtejszym kościele jest Krzysztof Klat pochodzący z Warszawy, który w kwestiach językowo kłopotliwych służył jako tłumacz. Po uroczystej mszy św., uczestnicy liturgii udali się w formie procesji pod pomnik abpa Antoniego Stojana, który pochodził z tej miejscowości i jest kandydatem na ołtarze. Pod pomnikiem po wygłoszeniu przemówień, nastąpiła uroczysta wymiana aktów partnerstwa, które był położone na pulpicie pod mszał, specjalnie przyniesionego na tę okoliczność. Ks. abp został poproszony o poświęcenie podpisanych dokumentów, co chętnie uczynił. Przy uroczystym obiedzie w sali myśliwych, specjalnie wynajętej z powodu dużej ilości zaproszonych gości ks. abp. zainteresował się gdzie leży Tworóg. Został dokładnie poinformowany o długości i szerokości geograficznej i o tym, że w tym miejscu przed 1532r. były to... Czechy

Fryderyk Zgodzaj

Herb gminy Kumhausen
Zobacz galerię gminy Kumhausen

Tworóg - Kumhausen


Jak to się stało, iż doszło do spotkania gmin Tworóg i Kumhausen?

Otóż gminy Krupski Młyn i Furth nawiązały partnerstwo. Podczas jednej z rewizyt w programie było przewidziane, zwiedzanie obiektów zabytkowych w okolicy.

Zadanie oprowadzania otrzymał obecny wójt Gminy Tworóg Eugeniusz Gwóźdź, wówczas pracujący w Urzędzie Gminy Krupski Młyn na stanowisku inspektora ds. inwestycji. Przyprowadził uczestników wycieczki do zamku w Tworogu i tam doszło do spotkania ówczesnych władz z burmistrzem Furth.

Przy prowadzonych rozmowach bawarski burmistrz powiedział, że jego sąsiednia gmina też jest zainteresowana nawiązaniem partnerstwa ze Śląskiem. Wówczas urzędujący wójt Andrzej Ecler wyraził chęć poznania tejże gminy, którą było Kumhausen. Dalszy przebieg potoczył się bardzo szybko, w dniu 01.V.2004r. doszło do podpisania

„Aktu nawiązania kontaktów partnerskich pomiędzy Gminą Kumhausen w Republice Federalnych Niemiec a Gminą Tworóg w Rzeczypospolitej Polskiej”. Był to dzień szczególny, bo w tym dniu Polska wstąpiła do Unii Europejskiej. Gmina Kumhausen graniczy z miastem powiatowym Landshut i jest oddzielona w naturalny sposób ulicą ze skrzyżowaniem, tak jak Tarnowskie Góry ze Starymi Tarnowicami.

Leży na wysokości 433m. nad poziomem morza w dolinie rzeki Isar.

Stolica Bawarii München jest oddalona od Kumhausen ok. 65km.

Niektóre miejscowości należące do gminy mają nazwy od imion pierwszych osadników, które brzmią: Egilo, Gotti albo Gotze, Gagano, Garmilo, Priso i Kugo; następującym miejscowościom przypisuje się te nazwy: Hohenegglkofen, Götzdorf, Obergangkofen, Grammelkam, Preisenberg i Kumhausen. Najstarszy istniejący kościół w Preisenberg został oddany do użytku już w 842r. Pierwsze zachowane metryki pochodzą np. w Grammelkam z ok. 1315r. w innych kościołach niewiele później.

W skutek reformy regionalnej na Bawarii z gmin Niederkam, Windten, Obergangkofen, Götzdorf i Hohenegglkofen została w dn. 01.I.1971r. utworzona nowa gmina Kumhausen.

Specjalnie został wymyślony nowy herb gminy, który jest zbitką wcześniej już używanych znaków w kościele Grammelkam i gminie Obergangkofen.

Trójdzielny herb w barwach Bawarskich przedstawia, po lewej stronie skrzyżowany klucz z krzyżem, po prawej kozioł stojący na tylnych łapach z halabardą, na dole pięć półkul, które mają symbolizować pięć gmin z jakich została utworzona obecna gmina Kumhausen. Krajobraz mniej więcej jest o takim wyglądzie, jak pagórki okalające Tarnowskie Góry.

Rejon rolniczy, uprawa chmielu, truskawek i zboża. Ziemniaków raczej się nie sadzi, bo maszyny zbierające nie rozróżniają jeszcze ziemniaków od kamieni, których w tym miejscu jest pod dostatkiem. W gminie znajduje się kopalnia odkrywkowa złoża minerałów glinki, które dodaje się między innymi do produkcji… margaryny.

Miejscowe imprezy są zazwyczaj kameralne, mieszkańcy spotykają się przy piwie z okazji stawiania drzewa majowego, uroczystości sportowej, pożarniczej, łowieckiej itp.

Natomiast w graniczącym Landshucie odbywa się co cztery lata impreza na skalę europejską, ponoć większa jest tylko w Wenecji. Czteroletnia przerwa jest podyktowana tym, żeby nie było nudno i żeby zgromadzić więcej środków finansowych na tak wielkie przedsięwzięcie.

Jest to odpowiednik tarnogórskich Gwarków z 2,5 tys. statystami w pochodzie, ubranych w starannie uszyte stroje historyczne, odzwierciedlające ze szczegółami ów czas. Pochód idzie ulicami starego miasta w jedną stronę, następnie wraca z powrotem, a to po to, żeby można było dokładniej zobaczyć przebierańców z obu stron. Skąd się wzięło to święto, tak hucznie obchodzone?

Mianowicie: Księżna Jadwiga, wnuczka króla Władysława Jagiełły urodziła się 21.IX.1457r. była córką polskiego króla Kazimierza IV Jagiellończyka, matką była Elisabeth von Österreich.

W wieku 18 lat wyszła za mąż 14.XI.1475r. za Herzoga Georga von Wittelsbach. Ślub odbył się w miejscowym kościele pw. św. Marcina. Kościół posiada najwyższą wieżę w Europie z cegieł. Według obecnych obliczeń tak wysokiej wieży nie wolno stawiać w dzisiejszych czasach z cegieł, ze względów bezpieczeństwa. Kościół stoi już ponad 600 lat i ma się dobrze.

Do budowy świątyni użyto cegłę z pobliskiego Kumhausen, Grammelkam i Preisenberg.

Historyczna cegielnia w Kumhausen istnieje do dzisiaj i jest dalej aktywna.

Z polecenia Herzoga Ludwiga, ojca „Młodego Pana” zabronione zostało na czas trwania wesela sprzedawania jakichkolwiek produktów przez karczmarzy, piekarzy, rzeźników, rybaków itd.

Każdy z obecnych na weselu miał korzystać z menu książęcej kuchni.

Nadworny kronikarz dostał polecenie spisania produktów jakie zostały zużyte podczas uroczystości weselnej, a było to największe wesele w średniowiecznej Europie. Razem z oficjalnie zaproszonymi gośćmi na uroczystości zebrało się ok. 10 000 ludzi. Zaproszeni goście bawili się na zamku Trausnitz, a pospólstwo na błoniach wokół zamku w dolinie rzeki Isar, dla nich ustawiono dwie ogromne beczki z winem, białym i czerwonym. Ile wypito trunku w tym czasie? Otóż kronikarz zanotował, iż każdy otrzymał jeden chleb i „eine Maβ” tj. 1 litr, rano i wieczorem. Czyli każdy biesiadnik wypił co najmniej 2 litry na dzień, gości było 10 000, wesele trwało 8 dni, to wychodzi, że wypito 160 000 litrów (16hl) wina. Osoby, które się odciągały z piciem były zakuwane w dyby i miały głowy golone na łyso, ku uciesze biesiadujących. Jako środka zwilżającego włosy używano nie wypitego wina. 146 kucharzy i o ile więcej pomocników miało za zadanie obsłużyć wszystkich gości. Ciągle było dostarczane świeże mięsiwo, które wg kroniki przedstawiało się w następujących ilościach: 333 woły, 490 krów, 1 130 węgierskich owiec, 1 537 miejscowych jagniąt i koźląt, 625 półrocznych owiec, 285 świń, 75 dzikich świń, 684 prosiąt, 162 jelenie, 12 000 gęsi, 62 000 kur, 194 000 jaj, 220 cetnarów tłuszczów, 5 ctr winogron, 140 ctr rodzynek, 143 kg pieprzu, 102 kg cynamonu i niezliczone ilości innych przypraw, mąki, ziemniaków, sera, ryb, raków itp. Trzeba jeszcze doliczyć karmę dla koni, których było ok. 9 000, a że to był listopad to trzeba było im dać zapewne siano, owies, zakładając, że wodę piły z rzeki, która była i jest czysta do dzisiaj. Koszt wesela obliczono na 60 766 guldenów węgierskich…jaki to był wydatek? Na dzień dzisiejszy wiemy ile kosztuje krowa, prosię, gęś, jajko i średnio wino, wychodzi, iż był to wydatek na obecne ceny, rzędu 12 500 000 €, tj. około pięćdziesiąt milionów złotych. Po wyjściu za mąż księżna Jadwiga mieszkała w odosobnieniu w twierdzy „Burg von Burghausen”. Urodziła pięcioro dzieci, z czego przy życiu pozostały dwie córki. Ponoć małżeństwo było bardzo nieszczęśliwe, mówi się nawet o „wypaleniu duszy”. Zmarła młodo, bo w wieku 45 lat w dn. 18.II.1502 r., pochowana została w klasztorze cystersów w Raitenhaslach, miejsce spoczynku można oglądać do dziś.

W 2005 roku, autobusem przyjechała wycieczka z Kumhausen, ich życzeniem było zwiedzić Wawel skąd pochodziła księżna Jadwiga, słynna do dzisiaj w festynie pod nazwą „Landshuter Hochzeit 1475”, inscenizującego uroczysty wjazd „Młodej Pani” do starego miasta. Współpraca między gminami układa się bardzo dobrze. Obyczajowość śląska i bawarska w niektórych kwestiach jest zbieżna, np. prawdziwi Ślązacy i Bawarczycy na biesiadach piją piwo, inni co innego. Jak dotychczas integracja obejmuje strażaków, sportowców, a przewiduje się w niedługim czasie bliższe kontakty po linii łowiectwa, szkolnictwa i mniejszości niemieckiej z racji wcześniejszego nauczania tego samego programu w szkołach i stąd oba języki są komunikatywne. Okazuje się, że pieśni ludowe przedwojennego Tworoga niczym się nie różnią od bawarskich.

Ostatnio Gmina Kumhausen wybudowała nowy ratusz. Najkrócej można by go określić, że jest to połączenie najnowszych osiągnięć materiałowo-budowlanych ze sterowaniem komputerowym. Budynek oddano do użytku 20.IV.2007r. Na zaproszenie burmistrza Josefa Nagla, co po bawarsku znaczy Gwoździa, przyjechał na uroczyste otwarcie też Gwóźdź, wójt Tworoga. Zbieżność nazwisk, choć inna w pisowni zapewne nie jest przypadkiem ale przeznaczeniem i rokuje dobrą współpracę.

Drugą osobą był piszący tę relację. Dobrze się składa, że po obu stronach są to miejscowości siostrzane, Tworóg graniczy z Krupskim Młynem, a na Bawarii Kumhausen niedaleko jest oddalone od Furth. W przyszłości można organizować łączone wyjazdy integracyjne np. jednym autobusem.

W dniu 28.III.2007r. w Kumhausen zostało zarejestrowane sądownie towarzystwo partnerskie o nazwie „Partnerschaftsverein Kumhausen-Tworóg e.V.” Podobne towarzystwo zostało zainicjowane w Tworogu. Po zarejestrowaniu przez sąd, do towarzystwa o nazwie „Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Gminy Tworóg i Gmin Partnerskich” w skrócie "SNARRGT", może się wpisać każda pełnoletnia osoba fizyczna, chętna do poznania kultury, obyczajowości, osiągnięć gospodarczych i technicznych Bawarii, Czech i innych krajów z którymi Gmina Tworóg nawiąże w przyszłości stosunki partnerskie.

Fryderyk Zgodzaj